Wikispaces

Ιστοεξερεύνηση, αλλιώς webquest : Στις κλιτύες της Ακρόπολης

Ένα WebQuest αποτελεί μία δραστηριότητα κατευθυνόμενης διερεύνησης (Ματσαγγούρας, 2001; Βοσνιάδου, 2001) κατά την οποία οι μαθητές αναλαμβάνουν να λύσουν ένα πρόβλημα και αξιοποιούν το ∆ιαδίκτυο ως βασική πηγή πληροφορίας αλλά συχνά όχι μοναδική. Σε ένα μάθημα αυτής της μορφής, η πληροφορία αποτελεί το πρωτογενές υλικό προς επεξεργασία και οικοδόμηση νέας γνώσης. Τα WebQuests σχεδιάζονται ώστε να οριοθετούν τη δραστηριότητα των μαθητών, να εστιάζουν στη χρήση της πληροφορίας παρά στην απλή αναζήτησή της, και να υποστηρίζουν τους μαθητές να καλλιεργήσουν την αναλυτική, συνθετική σκέψη και κριτική τους ικανότητα (Dodge, 1999; Brown Yoder, 1999). Επίσης, διευκολύνουν τον εκπαιδευτικό στο σχεδιασμό μαθημάτων ορίζοντας τα συστατικά στοιχεία και τη δομή που πρέπει να διαθέτουν αυτά τα μαθήματα. (1)

Σε ένα μάθημα που οργανώνεται ως ένα WebQuest, οι μαθητές καλούνται να αξιοποιήσουν ως βασική πηγή πληροφορίας το ∆ιαδίκτυο.
Ενδείκνυται επομένως, η αναζήτηση πληροφορίας από τους μαθητές να περιορίζεται αρχικά σε συγκεκριμένες πηγές όπως δικτυακούς τόπους που έχουν εντοπιστεί και αξιολογηθεί από τον εκπαιδευτικό, και στη συνέχεια ανάλογα με τις δεξιότητες του μαθητή και τους στόχους της δραστηριότητας η αναζήτηση να επεκτείνεται σε άλλες πηγές στο ∆ιαδίκτυο. Οι μαθητές αναλαμβάνουν την αναζήτηση πληροφορίας, την αξιολόγησή της, την επιλογή της κατάλληλης πληροφορίας και την αξιοποίησή της με βάση τους στόχους της δραστηριότητάς τους. Κεντρικός θεωρείται ο ρόλος του καθηγητή, ο οποίος προετοιμάζει το σενάριο του μαθήματος, σχεδιάζει κατάλληλες δραστηριότητες, επιλέγει πηγές, και στη διάρκεια του μαθήματος λειτουργεί ως διαμεσολαβητής ανάμεσα στις νέες τεχνολογίες και στους μαθητές υποστηρίζοντάς τους στην προσπάθειά τους και διαμορφώνοντας ένα κλίμα συνεργασίας με τους μαθητές απαλλαγμένος από το ρόλο της αυθεντίας, του μοναδικού κατόχου και μεταδότη της γνώσης (Βοσνιάδου, 2005). (1)
Θεωρώντας ότι η απλή απομνημόνευση πληροφοριών για την καθημερινή ζωή στην Αθήνα του 5ου αι πΧ και την ανοικοδόμηση του Παρθενώνα από το βιβλίο της Ιστορίας θα ήταν στείρα γνώση, όπως και ότι η ενεργή συμμετοχή των μαθητών στη διαπραγμάτευση της γνώσης , η άντληση, διαχείρισή και δημιουργική ανάπλαση των πληροφιών καθώς και η βιωματική αναπαράσταση είναι αυτό που αναπτύσει τις ικανότητές τους σε όλα τα επίπεδα της προσωπικότητάς τους επιλέχθηκε η μέθοδος της ιστοεξερεύνησης για την προσέγγιση των κεφαλαίων του βιβλίου της ιστορίας της Δ΄τάξης που αφορούν την ζωή στην αρχαία Αθήνα της κλασικής περιόδου. Οι μαθητές εμπλέκονται ενεργά στη μάθηση και δημιουργούν πολλαπλές αναπαραστάσεις που αφορούν τόσο τη ζωή σε ένα μακρινό παρελθόν όσο και τον τρόπο που δημιουργήθηκαν τα μνημεία της Ακρόπολης. Παράλληλα προωθείται ο ψηφιακός γραμματισμός σε ισορροπία με τις κλασικές μορφές εγγραματοσύνης . Οι ομάδες συνδυάζουν θεωρητικά στοιχεία και πληροφορίες από τη συνέντευξη που παίρνουν από αρχαιολόγο του Αρχαιολογικού Μουσείου και τις ιστοσελίδες που παρατίθενται και ανακαλύπτουν από διαφορετικό ρόλο μετέχοντας σε αυθεντικές δραστηριότητες . Συνεργάζονται αναζητώντας κατά τη διάρκεια της ιστοεξερεύνησης αλλά και στο τέλος για να συμπληρώσουν την "Αξιολόγηση" αυτοαξιολογώντας τον τρόπο που εργάστηκαν αλλά και τι αποκόμισαν από την πορεία τους , στο "Συμπέρασμα".

Εισαγωγή

Η συγκεκριμένη ιστοεξερεύνηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να δημιουργηθεί ένα ελκυστικό περιβάλλον μάθησης, πλούσιο σε μαθησιακές εμπειρίες , με την παράλληλη χρήση ΤΠΕ κάνοντας τους μαθητές συμμετόχους στη διαχείριση της γνώσης και διαμορφωτές της διερευνώντας την καθημερινή ζωή στα χρόνια της αθηναϊκής δημοκρατίας, τον 5ο αι πΧ. Παράλληλα οι μαθητές κάνουν συγκρίσεις και αντιλαμβάνονται τις διαφορές στην κοινωνία του 5ου αι πΧ και τη σημερινή πραγματικότητα.

Μπορεί να υλοποιηθεί στα πλαίσια του μαθήματος της Ιστορίας της Δ΄Δημοτικού. Οι ενότητες που καλύπτονται είναι τα Κεφάλαια 20,21,22,23,24.
Η Αθήνα γίνεται πιο ισχυρή πόλη,Το πολίτευμα και η κοινωνία της Αθήνας στα χρόνια του Περικλή, Η καθημερινή ζωή και η εκπ/ση των Αθηναίων,Ο "χρυσός αιώνας" της τέχνης, Η Αθήνα γίνεται "σχολείο της Ελλάδας".
Ο χρόνος υλοποίησης της αποστολής της ιστοεξερεύνησης είναι 8-10 ώρες, ανάλογα με την επιθυμητή εμβάθυνση από την πλευρά του εκπ/κού και τις ανάγκες των μαθητών.

Στόχοι
Οι γνωστικοί στόχοι είναι οι μαθητές
  • να κατανοήσουν την πολιτική-οικονομική-κοινωνική ζωή στην Αθήνα του 5ου αι πΧ
  • να γνωρίσουν την καθημερινότητα , πλευρές της τουλάχιστον και να κάνουν συγκρίσεις με τη δική τους πραγματικότητα
  • να μελετήσουν την ανοικοδόμηση του λαμπρότερου δημιουργήματος της κλασικής Αθήνας.

Οι διδακτικοί στόχοι είναι οι μαθητές
  • να παράγουν διάφορα είδη κειμένων ( διάλογο, διαφημίσεις, περιγραφικά κείμενα)
  • να ασκηθούν στην απομόνωση πληροφοριών που χρειάζονται και τη δημιουργική τους ανασύνθεση
  • να εξασκηθούν στην αυτοδιόρθωση όσον αφορά την ορθογραφία και την έκφραση
Οι στόχοι ως προς τις ΤΠΕ
  • να προσεγγίσουν ελεχόμενα και με δημιουργικό τρόπο την αναζήτηση πληροφοριών από το διαδίκτυο
  • να είναι σε θέση να χειρίζονται εφαρμογές και λογισμικά
  • να δημιουργούν και να εκφράζονται μέσα από τη χρήση κατάλληλων εργαλείων web2.0
Οι παιδαγωγικοί στόχοι είναι οι μαθητές
  • να καλλιεργήσουν ανάμεσά τους ( με γνώμονα την επίτευξη της αποστολής) κλίμα αναγνώρισης και αποδοχής
  • να ενεργοποιήσουν τη συμμετοχή τους αξιοποιώντας την προσωπική τους εμπειρία
  • να σχεδιάσουν, να διαχειριστούν και να οργανώσουν τη μάθηση τους

Διαδικασία
Οι μαθητές χωρίζονται σε 4 ομάδες, ανομοιογενείς ως προς τις επιδόσεις και το φύλο. Επίσης ξέρουν τα βασικά χειρισμού Η/Υ ( χρήση κειμενογράφου, προγράμματος παρουσίασης, αποθήκευσης σε φακέλους) καθώς και πλοήγησης σε ιστοσελίδες ( αντιγραφή και επικόλληση, αποθήκευση φωτογραφιών και χρήση της εκπαιδευτικής πλατφόρμας του wiki). Αφού συζητηθεί το πλαίσιο της ιστοεξερεύνησης, κάθε ομάδα διαβάζει τις οδηγίες για την αποστολή της ,επισκέπτεται τις προτεινόμενες ιστοσελίδες, αποθηκεύει στο wiki της ιστοεξερεύνησης το υλικό που συλλέγει και δημιουργεί με βάση αυτές διαλόγους, περιγραφικά κείμενα και διαφημίσεις. Το συνολικό αποτέλεσμα της δουλειας της κάθε ομάδας παρουσιάζεται στην ολομέλεια της τάξης με τον τρόπο που έχει επιλέξει η κάθε ομάδα (π.χ. δραματοποίηση, παρουσίαση, podcast). Ο εκπαιδευτικός έχει καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστοεξερεύνησης ρόλο υποστηρικτικό και συντονιστικό. Παρακολουθεί τη δουλειά των μαθητών και επεμβαίνει διακριτικά.

Αξιολόγηση
Στο τέλος της ιστοεξερεύνησης οι μαθητές συμπληρώνουν μια φόρμα αυτοαξιολόγησης ( για την οποία έχουν ενημερωθεί από την αρχή του μαθήματος) (2) διαβαθμίζοντας
  • την συνεργασία μέσα στην ομάδα
  • τη χρηση του Η/Υ και του διαδικτύου, όπως και λογισμικών/εφαρμογών που χρησιμοποιήθηκαν
  • τη γραμματική και συντακτική τους έκφραση , όπως και την κειμενική δομή όσων παρήγαγαν
Την ίδια φόρμα συμπληρώνει και ο εκπ/κός αξιολογώντας όχι μόνο την πορεία της δουλειάς των μαθητών αλλά και την ίδια την αποτελεσματικότητα της ιστοεξερεύνησης.

Συμπέρασμα
Η μέθοδος της ιστοεξερεύνησης αποτελεί έναν διαφορετικό τρόπο προσέγγισης των γνωστικών αντικειμένων ο οποίος είναι ευέλικτος, στοχοκεντρικός, διαθεματικός και προωθεί τις αρχές για παιδαγωγικά διαφορετικούς ρυθμούς μάθησης, λαμβάνει υπόψιν τις ιδιαιτερότητες του κάθε μαθητή και παράλληλα ενσωματώνει και χειραφετεί το μαθητή οδηγώντας τον στην κατάκτηση της γνώσης.
Με την παρούσα ιστοεξερεύνηση αναμένεται οι μαθητές να έρθουν σε επαφή με την κοινωνία της αρχαίας Αθήνας και να προσεγγίσουνν το γνωστικό αντικείμενο εμπειρικά και με βιωματικό ρόλο καθώς καλούνται να αναλάβουν ρόλους . Η μάθηση δεν προσφέρεται, την αναζητούν και τη συνθέτουν οι ίδιοι.



(1)http://hermes.di.uoa.gr/papanikolaou/papers%5CPG-WebQuest-Syros2005.pdf
(2) http://www.specialconnections.ku.edu/cgi-bin/cgiwrap/specconn/main.php?cat=instruction&section=main&subsection=udl/webquest